الوثيقة المرافقة لمنهاج اللغة الأمازيغية - 3 ثانوي
23 صفحة
نص الموضوع
النص مستخرج آلياً من الملف وقد يحتوي على أخطاء؛ الصفحات أعلاه هي المرجع.
الصفحة 3
! - AÄawas n usenfar Tigezmin Asektazal d usektazalman Asektazal TaÄessa n usektazal Ugur Asemyidef Aswir n tezmert Asektazal n wayen yessen ya Asektazal yeddan d ulemmud Asektazal n taggara Asektazalman / Tifrect n usektazalman
الصفحة 7
Capacités 1- Exprimer ses sentiments et ses émotions Objectifs d’apprentissage - formuler ses réactions - nuancer ses réactions - expliquer ses réactions 2- Exprimer ses points de vue - énoncer un point de vue ou un jugement
الصفحة 8
- justifier son point de vue ou son jugement 3- Donner ou demander de l’information - comparer des réalités 4- Prendre la parole pour expliquer - expliquer une démarche ou un processus - expliquer un phénomène 5- Formuler une loi, une règle ou une - décrire une propriété du sujet généralité - donner un exemple 6- Rapporter les paroles d’une personne - insérer, dans son discours, des citations, des proverbes - insérer un dialogue - rapporter des paroles d’une personne au style direct et au style indirect 7- Comprendre une information - réagir à l’information entendue en exprimant son accord, son désaccord, son jugement, l’intérêt ou la véracité de l’information 8- Anticiper un résultat, une action ou un - donner les raisons qui justifient son dénouement hypothèse <Compétences 1- Reconstruire l’information du texte lu Objectifs d’apprentissage 1- Etablir des liens dans le paragraphe : - Dégager le sujet du paragraphe ; - trouver l’idée principale et les idées secondaires ; - Repérer les mots, les expressions ou les phrases qui annoncent les idées que contient le paragraphe. 2- Réagir à la lecture d’un texte en interaction avec d’autres lecteurs 2- Etablir des liens entre les phrases : - Analyser les éléments de la cohérence du texte et de la cohésion entre les phrases. 3- Envisager tous les aspects du texte. 4- Distinguer les faits des opinions. 1- Distinguer le réel de l’imaginaire, le vraisemblable de l’invraisemblable. 2- Dégager l’idée principale d’un texte : - Repérer et lire ce qui traite d’un aspect donné ; - Sélectionner le passage qui énonce l’idée principale ; - Résumer l’idée principale. 3- Etablir des liens dans le paragraphe :
الصفحة 9
- Dégager le sujet du paragraphe ; - trouver l’idée principale et les idées secondaires ; - Repérer les mots, les expressions ou les phrases qui annoncent les idées que contient le paragraphe. 1- Repérer le mot ou le groupe de mots importants : - Reconnaître la portée de la question ; - Reconnaître l’action à faire et les conditions exigées ; - Faire le lien entre l’information 3- Interpréter des questions, des consignes donnée et l’information recherchée. et des problèmes 2- Etablir des liens entre l’information lue et ses connaissances antérieures : - Réagir à l’information lue ; - Faire des comparaisons ; - Formuler une information nouvelle. Capacités 1- Déterminer le contenu de son texte en tenant compte de l’intention d’écriture, du sujet et des destinataires 2- Structurer son texte et enchaîner ses idées de façon cohérente 3- Relire son texte aux fins de correction et d’amélioration Objectifs d’apprentissage 1- Produire des phrases qui contribuent à réaliser l’intention d’écriture ; 2- Développer des idées qui contribuent à réaliser l’intention d’écriture. 1- Présenter ses idées de façon ordonnée ; 2- Utiliser des procédés de structuration et présentation adaptés à la forme du texte ; 3- Etablir des liens entre les phrases. 1- S’auto-corriger en mobilisant ses connaissances antérieures..
الصفحة 19
7. Annexe Aselmed n tmaziÄt deg tesnawit yebded Äef yixfawen. Ixef yettkanzi Äer usenfar maca yebded Äef tegnatin n teywalt. Ixef ibeddu yettfaka, yebÑa daÄen d tigezmin. Iswi-s agejdan d amsal n ufaris, s timawt d tira, iÄer tessawaÑ tezmert n yal yiwet seg tgezmin. Iswi n yixef yezmer ad yili : – Ad d-yaru ilmend n talÄiwin n yinaw (aglam, asegzi, ...) ; – Ad d-yessewzel kra n wungal ; AÄawas n usenfar AÄawas n usenfar yebÑa d tigezmin. Yal tagzemt ad teêêu deg unelmad yiwet n tezmert. Tizemmar-nni, ad t-ssiwÑent Äer yiswi agejdan n usenfar. 7.1. Tigezmin Yal tagzemt tebÑa d irmad s ara nessiweÑ anelmad Äer tegzi n uÑris, Äer ufares s usemres n yiferdisen n tutlayt d umawal iwatan seg wayen d-yelmed deg-s. • Irmad TaÄuri d tegzi n uÑris – Tanfalit timawt : asiked1 n tugna, tiririt Äef yisestanen. – AÑris : anadi Äef unamek (tikta, awalen mrayen2), tawsit d tuddsa n uÑris s yisestanen. Iferdisen n tutlayt – Amawal - Annar n umawal : d anagraw n wawalen (amyag, isem, arbib, amernu) itezzin Äef yiwet n tekti neÄ Äef yiwen n usentel am : izgaren, aksum, tayuga n yezgaren, imensi, tiwezzaε, asegres, aftat, lxir, amur, yemmezlen, yezla, yebÑa, isaàen, iferqen , d timecreÑt i d tikti neÄ i d asentel. - Awalen yezdi uêar : d awalen n yiwet n twacult (asuddem) am : zdem, azdam, tazdemt, azeddam, ... - Iknawen (arwasen) : d sin neÄ ugar n wawalen dyemmalen yiwen n unamek am : yegguni / iruja, zrin / Çeddan. - Inemgalen : am : ruà ~ uÄal. - Tagetnamka : d awal ilan aéas n yinumak ilmend n tinawt am err : Yerra awal. Yerra-d ayen yeÿÿa. Yerra ttar. Terra tmeééut taccuyt. Yerra aÑar deg wayen yexdem. Yerra Äer uxxam. YessettwaÄ leqdic, mi d-yewweÑ unemhal, yerra-yas taccuyt.Yerra-tt i lweÇd n yimeééi... – Tajerrumt Asiked : (siked) observer. Mrayen : (amray, amyag n tÄara) difficile – Dictionnaire Kabyle – Français, Dallet, sb. 518.
الصفحة 20
- Tawuri n wawal deg tefyirt ; - Tuddsa n tefyirt ; - Tanamka n wawal ; - TasnalÄa n wawal ; - Azeééa n uÑris : isuraz, inemlen, alugen n usmekti, – Taseftit - Imqimen ; - TalÄiwin n umyag ; - TalÄa d unamek ; - Timeêra ; – Tirawalt - Ilugan n tira s umata. Afares s tira Iswi agejdan n ulemmud d asiweÑ n unelmad Äer ufares akken iwata, s timawt akked tira, deg tegnatin ideg yella, ilmend n tsekka n uÑris d usenfar yellan deg wahil, s usemres n wayen akk iwala seg yiferdisen n tutlayt. • IluÄma Yewwi-d Äef uselmad ad yessewjed timsirin-is akken iwata, imir ara yefren iluÄma iwatan. IluÄma yewwi-d ad ilin : – ddan d yiswan n yirmad ; – ddan d tzemmar n tgezmin ; – ddan d yiswi agejdan n usenfar ; – ddan d uswir n yinelmaden-is deg ulemmud ; – ilmend n wakud s-yettunefken i urmud ; – ilmend n uwellih ara gzun yinelmaden ; – ur lin agulen yerna laqen. 7.2. Asektazal d usektazalman 7.2.1. Asektazal Asektazal yebded Äef tezmert n tegzemt neÄ Äef yiswan n yirmad. Yewwi-d ad ten-yessegzu uselmad akken iwata i yinelmaden-is. D aya ara t-yessiwÑen Äer : – usebded d useggem n usenfar ideg ara iêer sani ira ad yessiweÑ inelmaden, d acu i wimi zemren ad t-id-farsen Äer taggara n urmud neÄ n tegzemt ; – usegzi n usenfar i yinelmaden akken ad walin d acu tenyettrajun d wanda iteddun. – usektazal ibanen n wayen lemden yinelmaden s usekfel n tmusniwin-nsen d wamek ara tent-sqedcen.
الصفحة 21
Aya, d abrid ara yessiwÑen Äer tfada tasnegmant gar unelmad d uselmad. 7.2.2. TaÄessa n usektazal Aselmad yewwi-d fell-as ad iger inelmaden deg tegnatin ideg ara mmagren uguren iwimi ara d-afen tifrat s wayen lemden. 7.2.2.1. Ugur D tagnit swayes ara d-yessekfel unelmad timussniwin-ines, ad tent-yesseqdec akken ad d-yaf tifrat i wugur-nni. 7.2.2.2. Asemyidef Aselmed s tzemmar s ttawil n usenfar yebÑa d tigezmin ; yal tagzemt tebÑa d irmad akken d-nezwar deg-s. Ugur ilaq ad yebded Äef wamek ara yili usemyidef n wayen akk i d-yelmed unelmad deg tegzemt neÄ deg usenfar. 7.2.2.3. Aswir n tezmert Yettili usektazal iwatan ma iban taddayt, d talemmast neÄ n taggara. uswir tezmert Tizemmar taddayin ttawint Äer tezmert talemmast ; tizemmar tilemmasin ttawint Äer tezmert n taggara. 7.2.3. Asektazal n wayen yessen ya Yezmer uselmad ad yezwir deg usektazal n yinelmaden Äef tmusniwin d-wwin yid-sen. Amedya : uqbel ad kecmen deg tegzemt ilan tazmert d TaÄuri d tira n kra n uÑris asfuklan, yessefk Äef uselmad ad yessuter i yinelmaden ad d-fken s tira ayen ttxemmimen Äef yiswi n tegzemt. D ayen ara yeÜÜen aselmad ad yessektazel tizemmar-nsen akken ilaq deg tsekka n uÑris-a. Amek sbaddiden afares-nsen ? Amek suddusen afakul3-nsen ? Skanayen-ten-id s yimedyaten iwatan ?... Atna yisteqsiyen n uselmad i yinelmaden s ara iêer amek ttwalin afaris n taggara n tegzemt : – Amek i d-tettxayalem ad yili wayen ara txedmem ? – Txedmem yakan kra yettcabin ayen i awen-d-nessuter ass-a ? – D acu i awen-yuÇren ? d acu i awen-isehlen ? – Akken tettwalim, tzemrem ad txedmem anecta ? – D acu i trim ad ternum ad t-tissinem ? – D acu ara txedmem akken ad d-teskeflem timusniwin-nwen ? – Anwi uguren iÄef trim ad d-temmeslayem neÄ tugadem ad tenid-temmagrem ? 7.2.4. Asektazal yeddan d ulemmud Akken tetteddu tegzemt, aselmad ad yeddu yid-s : ad iwelleh inelmaden Äer tuccÑiwin-nsen, ad ten-idemmer Äer useggem n wayen settwaÄen d usekfel n tmusniwin-nsen. Afakul : (sfukel) argument – Amawal, Mouloud Mammeri, sb. 70.
الصفحة 22
Isektazalen yeddan d ulemmud, mmalen-d i uselmad d unelmad, s ttawil, ayen lemden ad rnun ad lemden ad t-sqedcen. Atna yisteqsiyen n uselmad i yinelmaden s ara yaweÑ Äer usektazal yeddan d ulemmud-nsen : – Iteddu leqdic akken i nemsefham ? – D acu i tuàwajem ? D acu i wen-ixussen akken ad d-tafem tifrat ? – Yella yakan kra n leqdic i txedmem am wa ? – D acu-t wugur-nwen ? – Anda i tzemrem ad d-tafem isallen ? – D wanwa i tzemrem ad tqedcem ? – D acu-tt turda-nwen ? – Anta tarrayt ara tÑefrem ? 7.2.5. Asektazal n taggara Úer taggara n tegzemt, uqbel ad yezger Äer tezmert neÄ Äer tegzemt-nniÑen, ad yessuddes uselmad asektazal n taggara n tegzemt tamezwarut : ad d-farsen yinelmaden kra n uÑris asfuklan. Asektazal n taggara d yiwen n urmud kan ara dyemmlen tasemlilt n tmusniwin-nsen d useqdec-nsent i d-lemden deg uzrar n ulemmud-nsen. D tasemlilt-a ara d-yesseknen ma wwÑen yinelmaden Äer yiswan neÄ Äer tezmert n tegzemt. Deg usektazal n taggara ara nefk tazmilt i yinelmaden akked tamawin iwatan ilmend n têewwar4-nsen. 7.2.6. Asektazalman Tifrect n usektazalman n yirmad, ad tt-id-yessewjed uselmad s tikkin n yinelmaden, ad d-tawi iwellihen ilmend n tsekka n yal aÑris d yiferdisen n tutlayt i as-iwulmen, yes-s ad yessektazel uselmad timusniwin-nsen d useqdec-nsent. Tiêewwar : (taêwert, êwer) capacités.
الصفحة 23
Tifrect n uktazalman n usenfar yebnan ɣef tullizt Iwellihen n usektazal Ih Ala • Tullizt 1. WwiÄ-d tulliztt yelhan. 2. UriÄ-d : – tagnit n tazwara – aferdis n urway (takerrust) – tigawin – tagnit n taggara 3. ÖefreÄ taÄessa n tullizt akken iwata. 4. Iban umaru 5. Iban umallas (d awadem, d inigi, d aberrani) 6. FkiÄ azwel ilaqen. • Tutlayt 7. SqedceÄ timeêra iwatan tamacahut. 8. ÖefreÄ ilugan n usmekti akken ur d-ttalseÄ i kra. 9. SqedceÄ inemlen n wadeg. 10. SqedceÄ inemlen n wakud. 11. SqedceÄ irbiben d yisemmaden n yisem i uglam. 12. SqedceÄ amatar udmawan ilaqen i usemmad amezwaru. 13. SqedceÄ akken ilaq anda ilaq asigez. • Udem n ufaris 14. Tettwafham tira-inu. 15. áÜiÄ tama i yal taseddart. 16. áÜiÄ ajerrid gar tseddart d tayeÑ. 17. UriÄ asekkil ameqqran anda iwata.
هل في الملف مشكلة؟ أخبرنا
صاحب هذا الملف؟ اطلب حذفه أو تعديله